Samenvatting concept-verkiezingsprogramma PvdA Fryslan

Algemeen

De PvdA staat voor solidariteit met de mensen die om welke reden dan ook een steuntje in de rug nodig hebben om goed mee te kunnen doen in onze maatschappij. De overheid creëert daarbij de kansen en omstandigheden zodat dit voor een ieder mogelijk is. De sterkste schouders moeten daarbij de zwaarste lasten dragen.

Daarbij willen wij dat wensen en zorgen van de inwoners meer aandacht krijgen en niet ondersneeuwen door dure projecten. Uitvoering van die projecten moet desnoods maar wat in tijd verschoven worden.

Bestuur, organisatie en gemeentelijke herindeling

Wij vinden dat decentralisatie van rijkstaken naar Fryslân krachtig moet worden bevorderd. Daarbij willen we dat de benodigde middelen ook mee gaan!

De kerntaken van de provincie zijn wat ons betreft de taken als regisseur van de ruimte, aanjager en facilitator van de regionale economie en het bevorderen van de Friese taal en cultuur. De PvdA kiest voor een compact, hoogwaardig provinciaal ambtelijk apparaat waarbij externe oriëntatie en organiseren op basis van vertrouwen voorop staat.

Als gemeenten ervoor kiezen om te komen tot een gemeentelijke herindeling, dan willen we dat helder wordt wat de winst van herindeling is voor de inwoners, en dat zo’n voornemen breed gedragen wordt door de eigen bevolking. Ook wordt gekeken naar de effecten op de omringende gemeenten en de kernen en dorpen in die gemeenten.

Wat ons betreft vormen participatie en eigen bevoegdheden van dorpsraden of plaatselijke belangen integraal onderdeel van een herindelingsplan.De PvdA vindt dat dorpen en gemeenschappen binnen het lokale bestuur een herkenbare plaats moeten hebben, en betrokken moeten worden bij dat bestuur. Wijkverenigingen en verenigingen van plaatselijk belang moeten worden ondersteund om daar vorm en inhoud aan te kunnen geven. Een ondersteuningsorganisatie als Doarpswurk is nodig en nuttig.

De PvdA-Fryslân wil dat provinciale regelgeving blijvend tegen het licht wordt gehouden;

opschoning van overbodige regelgeving blíjft het parool. Dus niet naar de letter, maar waar mogelijk naar de geest van de regelgeving handelen.

De bestuurlijke onduidelijkheid rond het Waddengebied vraagt om sanering. Er moet kritisch worden gekeken naar de huidige samenwerkingsverbanden, waarbij voorop moet staan dat zoveel mogelijk lokaal en regionaal moet worden geregeld.

Samenwerking tussen de drie noordelijke provincies, in gezamenlijk optreden richting Den Haag is een goede zaak. De autonomie en eigenheid van elke provincie mag echter niet in het geding komen.

Economie en werkgelegenheid

Sterke steden, een vitaal platteland en vertrouwen op eigen kracht vormen voor PvdA-Fryslân de uitgangspunten voor het te voeren werkgelegenheidsbeleid. Daar hoort bij het zoeken naar specialisatie: het met elkaar bepalen van meer toegespitste profielen voor zowel de steden als het platteland. Zo worden we samen (als provincie Fryslân) sterker.

Fryslân zet in op de innovatieve kracht van haar midden- en kleinbedrijf, en daarnaast op een beperkt aantal economische “pieken”.

Voor Fryslân zijn dat:

· watertechnologie

· duurzame energie

· agri-business

· toerisme en recreatie.

Kleine en middelgrote bedrijven missen soms de middelen om hun ideeën voor innovatie, het aanboren van nieuwe markten en het doorontwikkelen van producten uit te kunnen voeren. Initiatieven op het gebied van duurzaamheid en innovatie moeten gestimuleerd worden. We zijn daarbij voorstander van een zichzelf terugverdienend Fries investeringsfonds, gericht op de concretisering van deze innovatie en doorontwikkeling.

Onze economische ontwikkeling is gebaseerd op duurzaamheid. Daarvoor willen we zo nodig het provinciale belang in het netwerkbedrijf Alliander inzetten.We faciliteren kansrijke projecten op het gebied van aardwarmte en voeren regie op dit gebruik van de Friese bodem

Watermanagement heeft een sterke basis in Fryslân, zowel waar het gaat om de kwaliteit van water als om teveel of te weinig water.

We steunen de ontwikkeling van blue-energie, duurzame energie uit de wisselwerking van zoet en zout water. Er moet een proeflokatie komen bij de Afsluitdijk.

Toerisme en recreatie is een groeiende bedrijfstak, en zorgt voor veel werkgelegenheid, met name voor de dorpen op het platteland. De kracht van Fryslan is het landschap, de verscheidenheid in landschappelijke kwaliteiten en de waardevolle kultuurhistorische bebouwing. Bij de verdere ontwikkeling van deze sector zijn die kwaliteiten uitgangspunt.

we gaan door met het benutten van de sterke punten van Fryslân: de meren, de elf steden, de wadden en de kwaliteit van het landschap.

De werkgelegenheid in de gangbare landbouw is in de afgelopen tientallen jaren sterk verminderd. Toch blijft de agrarische sector een belangrijk onderdeel van de Friese economie, en liggen er nog steeds kansen voor een verdere uitbouw en verbreding.

Daarbij is aandacht voor dierenwelzijn, voedselveiligheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen voor ons vanzelfsprekend.

Een gezonde landbouwsector levert niet alleen behoud van werkgelegenheid op, maar ook een goed beheerd cultuurlandschap waar we trots op kunnen zijn. De PvdA wil grondgebonden landbouw de ruimte geven.

Als schaalvergroting noodzakelijk is om bedrijven gezond te houden dan willen we dat faciliteren, mits dit past bij de aard en schaal van het landschap. Daarnaast zetten we in op verbreding van de basis van agrarische bedrijven, door groene en blauwe diensten mogelijk te maken, door het opwekken van bio-energie te stimuleren, maar ook door combinaties van agrarische bedrijfsvoering met zorg of recreatie mogelijk te maken.

De biologische landbouw, en de promotie en ontwikkeling van streekproducten verdienen specifieke steun van de provincie. Glastuinbouw heeft in Noordwest Fryslân de ruimte gekregen. Door daar te concentreren ontstaat extra werkgelegenheid bij o.a. toeleveranciers. We willen glastuinbouw zonder lichthinder, maar met innovatief energiegebruik – of zelfs energieopwekking.

Landbouw, natuur en recreatie zijn wat ons betreft geen tegenpolen, maar kunnen en moeten goed samengaan.

Werkgelegenheid moet wat ons betreft hand in hand gaan met participatie van zoveel mogelijk Friezen op de arbeidsmarkt. Dat vraagt om specifieke maatregelen voor mensen die moeite hebben om (weer) in het arbeidsproces opgenomen te worden, of niet in een regulier arbeidstraject passen.

Zorg welzijn onderwijs en cultuur

Wij zijn trots op onze open landschappen, onze eigenheid, taal en cultuur.

Kulturele haadstêd worden van Europa, in 2018, is niet een doel maar kan een middel zijn, Zoals afgesproken besluiten we eind 2011 over het vervolg van dit traject. Voor ons is draagvlak onder de Friese bevolking essentieel.

In onze verhouding met het Rijk willen we als provincie méér bevoegdheden waar het gaat om taal en cultuur, mét de nodige middelen.We willen een tweetalige overheid. In het aannamebeleid van provinciale ambtenaren wordt daar meer rekening mee gehouden.

We bevorderen drietalig onderwijs (in het Fries, Nederlands en Engels).

De PvdA wil dat de provincie samen met gemeenten blijft investeren in dorpshuizen en multifunctionele centra in stadswijken, én in de ondersteuning van de vrijwilligers in die voorzieningen.

We blijven ons verder inzetten voor de breedtesport naast blijvende aandacht voor de Fryske sporten. Bij de discussie over de vernieuwing van Thialf, kiest de PvdA voor een sobere en doelmatige oplossing die leidt tot behoud van nationale en internationale wedstrijden in Heerenveen, het sporthart van Fryslân.

Die ‘vergrijzing’ is een onderwerp dat de komende statenperiode volop in de aandacht

moet staan. Wijh willen dat het voor iedereen mogelijk blijft om in eigen dorp of stad oud te worden, ook als daarvoor ondersteuning door (thuis-)zorg nodig is.

Een vergrijzende bevolking vraagt om het ontwikkelen van nieuwe zorgarrangementen, waarbij het beschikbaar zijn van zorg in én buiten de dorpen en steden van onze provincie kansen biedt voor zorgondernemers, en werkgelegenheid op kan leveren voor een groot deel van de Friese beroepsbevolking.

Jeugdzorg is nog een provinciale verantwoordelijkheid, waarbij uiteraard wordt samengewerkt met gemeenten en maatschappelijke instellingen.

Voorkomen moet worden dat allerlei instellingen naast elkaar bezig zijn zonder van elkaars bemoeienis te weten. Niet de huidige organisatievormen en financieringsstromen moeten leidend zijn, maar de zorgbehoefte. De provincie zal haar huidige regierol krachtig moeten inzetten om de noodzakelijke verdere verbeteringen in dit veld tot stand te brengen

Fryslân beschikt in Leeuwarden over belangrijke kennisinstellingen.

Het gaat dan over duurzame ontwikkeling, watertechnologie, meertaligheid, toerisme, leefbaarheid, groene lifesciences.

Ruimtelijke ordening en vervoer

Het Streekplan ‘Om de kwaliteit fan de romte’ zal in de komende periode worden geëvalueerd. Krimp in plattelansgemeenten vraagt om maatwerkaanpak om leefbaarheid overeind te houden, Samen met bewoners, het midden- en kleinbedrijf, woningcorporaties en andere betrokkenen worden concrete projecten opgezet en uitgevoerd.

Alleen in uiterste noodzaak worden nieuwe bedrijventerreinen aangelegd. Voorop staat de revitalisering en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen. Niet de werkgelegenheid in de gemeente, maar in de regio is het ijkpunt.

Goed en betaalbaar wonen is een speerpunt. Woningcorporaties spelen een belangrijke rol bij de realisering daarvan. Woningbouwprojecten moeten vooral bijdragen aan het goed en betaalbaar huisvesten van starters, ouderen en mensen met een smalle beurs.

Er komen flexibele mantelzorgwoningen, die worden verhuurd door woningcorporaties.

Met de bestaande wegenplannen heeft Fryslân straks de hoofdwegenstructuur op orde. Na tientallen jaren praten en plannenmakerij worden verkeersveiligheid en leefbaarheid in een aantal kernen in Noord-Oost Fryslân fediend door de aanleg van de Centrale As.

In het nieuwe Provinciaal Verkeer- en VervoersPlan (PVVP) zal het accent liggen op verkeersveiligheid, duurzaamheid, landschappelijke inpassing van infrastructuur en Openbaar Vervoer. Als wegbeheerder neemt de provincie passende maatregelen, zoals het beperken van samengaan van zwaar landbouwverkeer en fietsers, wandelaars en brommobielen.

Het Openbaar Vervoer wordt vernieuwd, waarbij spoorverbindingen de permanente ruggegraat van het OV-systeem vormen. Alle bussen rijden op duurzame brandstof, waarvoor voldoende vulpunten worden gerealiseerd. Er wordt werk gemaakt van combinatievervoer: leerlingenvervoer met de uitgifte van medicijnen, zieken- en gehandicaptenvervoer, bezorging van bibliotheekboeken, pakketten etc.

We optimaliseren onze spoorverbindingen. We onderzoeken of light rail-verbindingen die kunnen versterken. Waar naast de spoorverbinding een busverbinding is, wordt bekeken of deze nodig is. Elders kan deze wellicht beter dienst doen.

Plattelandsbeleid-van-onderop is een typisch Friese formule, die zijn succes heeft bewezen. Bezuinigingen op gemeente- en provinciefonds maken het noodzakelijk om bij de co-financiering van plattelandsprojecten de eis te stellen dat het betreffende project een belangrijke gemeentelijke prioriteit is.

Natuur, milieu en landschap

Er komt een nieuw beleid voor windenergie. We willen daarmee een flinke verhoging van het vermogen van deze schone energievorm. Dat gaat zo min mogelijk ten koste van het landschap. Dat doen we door twee of drie windmolenlocaties aan te wijzen en de rest van de provincie van windmolens te vrijwaren.

Ons mooie landschap moet je kunnen beleven. Er zijn al mooie voorbeelden in Fryslân van dorpsommetjes, herstelde oude kerkpaden en mooie fietsroutes. Er zijn nog meer mogelijkheden, die niet alleen de leefbaarheid ten goede komen, maar ook het kapitaal zijn voor de ontwikkeling van toerisme en recreatie en dus werkgelegenheid.

Natuurgebieden zijn robuust en geven ruimte aan de instandhouding van flora en fauna. Daarvoor zijn droge en natte verbindingen nodig. Natuurgebieden zijn, tenzij er doorslaggevende redenen zijn om dat niet te doen, toegankelijk voor publiek. Leerlingen van basis- en voorgezet onderwijs gaan vaker op excursie of nemen deel aan natuureducatieprojecten.

De waterhuishouding moet rekening houden met de maatschappelijke kosten en baten van maatregelen voor alle inwoners in Fryslân.

De keus voor het type bedrijfsvoering of het gewas moet worden gemaakt op grond van het waterpeil in plaats van andersom. Wij willen geen verdere bodemverlaging door gas- en zoutwinning.

Werelderfgoed Wadden is een uniek gebied. Er zijn kansen voor kleinschalige ontwikkelingen in de waddenzeegemeenten op de terreinen toerisme, waddenproducten, zoute teelt, enzovoort We ondersteunen (eiland)gemeen-schappen die energieneutraal willen worden.

We stimuleren Harlingen als belangrijkste haven voor de bruine vloot.

De mogelijkheden voor toerisme aan de kust van de Waddenzee worden in kaart gebracht, en actief bevorderd.

De Partij van de Arbeid Fryslân wil pas meewerken aan CO2-opslag in de bodem, wanneer bij de proeven in Barendrecht vast is komen te staan dat deze opslag veilig is. Wij staan geen opslag van kernafval, ander radioactief afval of chemisch afval in de Friese bodem toe. Hetzelfde geldt voor de ontwikkeling van kernenergie.

Waar nodig moet de kwaliteit van het milieu verder worden verbeterd. Dit doet de provincie door zelf knelpunten op te lossen en anderen op hun verantwoordelijkheid aan te spreken.

Financien

In de afgelopen periode is er een belangrijke aanzet gemaakt om de droom tot werkelijkheid te brengen. Er is voor meer dan 200 miljoen extra geïnvesteerd in onze Fryske samenleving en dat is merkbaar. Een aantal financiële geldstromen zullen de komende perioden niet meer aanwezig zijn. Er is wel geld beschikbaar voor het afmaken van de programma’s. Afspraken in het kader van het zogenaamde zuiderzeelijngelden worden nagekomen en het Fries Merenproject kan worden afgerond

De komende periode zal er minder geld beschikbaar zijn voor nieuw beleid. De PvdA Fryslân wil dat de provincie een eigen belastinggebied behoudt. Uitgangspunt is dat de sterkte schouders de zwaarste lasten dragen. De provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting komen daaraan tegemoet. Als die zouden vervallen zal er een

Nieuw bwlastindomwinomein moeten komen waarbij nog steeds de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.

De PvdA wil dat de Nuon middelen goed worden beheerd.

Het NUON-geld moet een extra toegevoegde waarde opleveren voor de verdere duurzame ontwikkeling

De versobering van de middelen maakt bezuinigingen onvermijdelijk. De PvdA denkt die deels te vinden in de efficiëntie en effectiviteit van overheidshandelen.

Niet alle middelen zijn te vinden in een verdere afslanking van de provinciale overheid.

We zullen ook de vraag stellen of beleid voldoende van belang is om (mede) betaald te worden door de provincie.

Om zo actueel mogelijk in te kunnen spelen op wensen en noden uit de samenleving zal

twee maal per jaar door Provinciale Staten afgewogen hoe we de beschikbare geldmiddelen inzetten.

Uitgangspunt blijft dat we een sluitende begroting willen Aan de, ook in afgelopen periode nog vaak voorkomende, onderbesteding moet een einde komen

Meer dan voorheen zal samenwerking worden gezocht met andere overheden om de maatschappelijke opgaven het hoofd te bieden en de maatschappelijke kosten te beperken.